ตำนานพระพุทธรูปปางต่าง ๆ

1 เม.ย. 2557 17:19 น. | เปิดอ่าน 743 | ความคิดเห็น 0

พระพิมลธรรม ราชบัณฑิต (ชอบ อนุจารีมหาเถร)


 

- พระพุทธจริยาตอนหนึ่ง ๆ ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าแสดงให้ปรากฏในสมัยหนึ่ง ๆ ซึ่งพอจะประมวลกันเข้าในพุทธจริยา 3 ประการ ได้ดังนี้ :-

 

- พระพุทธจริยาในเวลาที่ทรงบำเพ็ญ เพื่อความตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ นับแต่แรกเสด็จออก "มหาภิเนษกรมณ์" จนถึงเวลาตรัสรู้และเวลาเสวย "วิมุตติสุข" อันเป็นเวลา 6 ปี ซึ่งล้วนแต่เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่พระองค์โดยเฉพาะ เรียกว่า "อัตตัตถจริยา" ถ้าจะกำหนดด้วยพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ก็จะได้ถึง 17 ปาง โดยนับแต่ปางที่ 1 คือ "ปางอธิษฐานเพศเป็นบรรพชิต" จนถึงปางที่ 17 คือ "ปางรับสัตตุก้อน สัตตุผง"

 

- พระพุทธจริยาที่ทรงบำเพ็ญเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่พระประยูรญาติ โดยเฉพาะซึ่งก็มีส่วนน้อยเรียกว่า "ญาตัตถจริยา" ถ้าจะกำหนดด้วยพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ก็จะได้เพียง 4 ปาง คือ

  • ปางแสดงอิทธิปาฏิหาริย์
  • ปางโปรดพระพุทธบิดา
  • ปางห้ามพระญาติแย่งน้ำในสมุทร
  • ปางโปรดพระพุทธมารดา

 

​- พระพุทธจริยาที่ทรงบำเพ็ญเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่มหาชนทั่วไปไม่จำกัดชาติ ชั้น วรรณะ ตลอดเทพดา พรหม ยักษ์ ที่สุดจนสัตว์เดรัจฉาน ประดิษฐานพระพุทธศาสนาเพื่อประโยชน์สุขแก่ชาวโลก รวมทั้งการแสดงธรรม การบัญญัติพระวินัยแก่พระสงฆ์สาวก

 

- เพื่อความตั้งมั่นแห่งพระพุทธศาสนา ในฐานะที่ทรงเป็นพระพุทธเจ้า อันเป็นประโยชน์ใหญ่หลวงแก่ประชากรเรียกว่า "โลกัตถจริยา" กำหนดด้วยพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ซึ่งตัดจาก "อัตตัตถจริยา" 17 ปาง และ "ญาตัตถจริยา" 4 ปาง รวมเป็น 21 ปาง ออกเสีย คงเหลือ 43 ปาง เป็นส่วน "โลกัตถจริยา" ทั้งสิ้น รวมพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ซึ่งแสดงพระพุทธจริยาของพุทธเจ้าทั้งมวลเป็น 66 ปาง

 


- ก่อนแต่จะทราบตำนานของพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ทั้งหมดนั้น สมควรจะทราบสถานที่และเวลาซึ่งพระพุทธเจ้าเสด็จประทับบำเพ็ญพระพุทธจริยาเพื่อประโยชน์เกื้อกูล ดังกล่าวอันเป็นมูลฐานสำคัญแห่งการบังเกิดตำนานพระพุทธรูปปางต่าง ๆ นี้

 

สถานที่ และ ปี ที่พระพุทธเจ้าเสด็จจำพรรษา

- จำเดิมแต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ "อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ" ในวันเพ็ญเดือน 6 แล้ว เดือน 8 ก็เสด็จไปแสดงธรรมจักรโปรดพระปัญจวัคคีย์ในป่าอิสิปตนมฤคทายวัน และทรงจำพรรษาที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แสดง "อนัตตลักขณสูตร" โปรดพระปัญจวัคคีย์ภิกษุอันเป็นพรรษาแรก ซึ่งจัดลำดับกาลได้ดังนี้

พรรษาที่ 1

  • ปีระกา เสด็จจำพรรษาที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวันโปรดพระปัญจวัคคีย์และพระยสกับมิตรสหาย

พรรษาที่ 2

  • ปีจอ (และ)

พรรษาที่ 3

  • ปีกุน (และ)

พรรษาที่ 4

  • ปีชวด ทรงจำพรรษาที่พระเวฬุวัน พระนครราชคฤห์ โปรดพระเจ้าพิมพิสารและเสวกามาตย์ราชบริพารกับทั้งพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ ตลอดบริวาร

พรรษาที่ 5

  • ปีฉลู  ทรงจำพรรษาที่กุฏาคารสาลาป่ามหาวันพระนครไพสาลี

พรรษาที่ 6

  • ปีขาล  ทรงจำพรรษาที่กูฏบรรพต

พรรษาที่ 7

  • ปีเถาะ ทรงจำพรรษาที่ปัณฑุกัมพลสิลาอาสน์ใต้ร่มไม้ปาริชาติ ในดาวดึงส์สวรรค์ แสดงอภิธรรมโปรดพระพุทธมารดา

พรรษาที่ 8

  • ปีมะโรง ทรงจำพรรษาที่เภสกลาวัน (ป่าไม้สีเสียด) ใกล้เมืองสุงสุมารคีรี ในภัคคชนบท

พรรษาที่ 9

  • ปีมะเส็ง  ทรงจำพรรษาที่โฆสิตาราม ในเมืองโกสัมพี 

พรรษาที่ 10

  • ปีมะเมีย ทรงจำพรรษาที่ภัททสาลมูล ในป่าปาลิไลยวัน อาศัยช้างปาลิไลยกะปฏิบัติบำรุง

พรรษาที่ 11

  • ปีมะแม ทรงจำพรรษาที่บ้านนารายพราหมณ์

พรรษาที่ 12

  • ปีวอก ทรงจำพรรษาที่ปุจิมณฑมูล ร่มไม้สะเดา ที่นเรฬุยักษ์สิงอยู่ใกล้เมืองเนรัญชา พรรษานี้ทรงบัญญัติพระวินัยตั้งสิกขาบทไว้เป็นข้อปฏิบัติสำหรับพระภิกษุเป็นประถม

พรรษาที่ 13 

  • ปีระกา (รอบที่สอง)  ทรงจำพรรษาที่ปาลิยบรรพต

พรรษาที่ 14 

  • ปีจอ ทรงจำพรรษาที่พระเชตวนาราม พระนครสาวัตถี

พรรษาที่ 15

  • ปีกุน ทรงจำพรรษาที่นิโครธาราม พระนครกบิลพัศดุ์ โปรดพระพุทธบิดาและพระญาติ ตลอดเสด็จห้ามพระญาติวิวาทกันเพราะเหตุแย่งน้ำในสมุทร

พรรษาที่ 16

  • ปีชวด ทรงจำพรรษาที่อัคคาฬวเจดีย์วิหาร เมืองอาฬวี โปรดอาฬวกยักษ์

พรรษาที่ 17

  • ปีฉลู (และ)

พรรษาที่ 18

  • ปีขาล (และ)

พรรษาที่ 19

  • ปีเถาะ  รวม 3 พรรษานี้  ทรงจำพรรษาที่พระเวฬุวนาราม พระนครราชคฤห์

พรรษาที่ 20

  • ปีมะโรง จนถึงพรรษาที่ 44 รวมเป็น 25 พรรษานี้  ทรงจำพรรษาที่พระเชตวนารามแลที่บุพพารามสลับกันคือที่พระเชตวนาราม 19 พรรษา ที่บุพพาราม 6 พรรษา

พรรษาที่ 45 

  • ปีมะเส็ง ซึ่งเป็นปีสุดท้าย ปีที่เสด็จปรินิพพานทรงจำพรรษาที่เวฬุวคาม ใกล้พระนครไพสาลี  ครั้นออกพรรษาแล้ว จึงเสด็จโปรดเวไนยสัตว์ยังนครต่าง ๆ จนถึงเมืองกุสินารา ในวันเพ็ญกลางเดือน 6 วิสาขมาส และเสด็จปรินิพพาน ณ สาลวโนทยาน เมืองกุสินารา

 



 

- ประมวลสถานที่พระบรมศาสดาสัมพุทธเจ้าเสด็จประทับบำเพ็ญ "พุทธกิจ" โปรด "เวไนยสัตว์" นับแต่แรกตรัสรู้จนเสด็จดับขันธปรินิพพาน ตามบาลีอาคตสถานด้วยประการฉะนี้

 

- บรรดาสถานที่พระบรมศาสดาเสด็จประทับอยู่ในเทศกาลจำพรรษาก็ดี นอกพรรษาก็ดี ล้วนเป็นสถานที่ทรงบำเพ็ญ หิตานุหิตประโยชน์ ด้วยการแสดงธรรมโปรดพุทธเวไนย์เป็นคุณเตือนใจพุทธศาสนิกให้สร้างพระพุทธรูปปางต่าง ๆ ไว้เป็นอนุสรณ์และใส่ใจสักการบูชา

 

- เพราะเหตุนั้น พระพุทธรูปจึงมีปางต่าง ๆ จะประมวลยกมาแสดงตั้งแต่ต้นจนจบ โดยเริ่มแต่เสด็จออกทรงผนวชก่อนตรัสรู้ และตรัสรู้แล้ว เสด็จโปรดพุทธเวไนยสัตว์ ตลอดเวลา 45 พรรษา และเสด็จดับขันธปรินิพพาน

 

 

 

 


 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป