"สรภัญญ์"

25 เม.ย. 2557 17:14 น. | เปิดอ่าน 420 | ความคิดเห็น 0

 

- สรภัญญ์ (สะ-ระ-พัน หรือ สอ-ระ-พัน) ที่บางท้องถิ่นเรียกว่า "สรภัญญะ" (สอ-ระ-พัน-ยะ) เป็นบทสวดประเภทหนึ่งที่อุบาสกและอุบาสิกานิยมสวดกันในวันอุโบสถศีล (วันพระ) 

 

- การสวดสรภัญญ์ ภาษาถิ่นอีสานเรียกว่า "ฮ้องสรภัญญ์"

 

- "สรภัญญ์" เป็นการสวดมนต์ในทำนอง "สังโยค" คือ การสวด เป็นจังหวะหยุดตามรูปประโยคฉันทลักษณ์ บทสวดจะมีลักษณะเป็นฉันท์หรือกาพย์ก็ได้ แต่ที่นิยมกันมาก คือ กาพย์ยานี สำหรับ เนื้อหาจะเกี่ยวข้องกับศาสนา บาปบุญคุณโทษ นิทานชาดก 

 

- นอกจากนี้ ก็ยังมีการแต่งกลอนเน้นไปทางศิลปวัฒนธรรม เช่น กลอนถามข่าว โอภาปราศัย ชักชวนให้ไปเยี่ยม การลา หรือไม่ก็อาจจะเป็นวรรณกรรมท้องถิ่นของอีสาน อาทิ เรื่องกล่องข้าวน้อยฆ่าแม่ เป็นต้น 

 

- บทสวดสรภัญญ์มักไม่เน้นในเรื่องความรักหรือการเกี้ยวพาราสี ด้วยการสวดสรภัญญ์นั้นจะเกี่ยวข้องกับทางศาสนา และผู้ฝึกสอนเป็นพระภิกษุ จึงไม่ให้มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรัก เพราะไม่เหมาะกับพระสงฆ์

 

- สำหรับการสวดสรภัญญ์ในเมืองไทยนั้นมีการสวดมานานแล้ว ตั้งแต่ในสมัยรัชกาลที่ 4 แต่การสวดในยุคนั้นนิยมสวดเป็นภาษาบาลี และมีเนื้อหาที่เกี่ยวกับพุทธศาสนาโดยตรง ไม่มีเรื่องแต่งใหม่เป็นคำไทย

 

- ผู้ที่สวดจึงมักเป็นพระสงฆ์ และอุบาสกอุบาสิกาที่อ่านภาษาบาลีได้คล่องแคล่ว เมื่อการสวดสรภัญญ์ได้รับความนิยมมากขึ้น ปราชญ์ทางพุทธศาสนาจึงได้แต่งคำสวดเป็นภาษาไทย ให้อุบาสกอุบาสิกาและแม่ชีใช้สวดในวัด เช่น สวดทำวัตร เนื้อหาก็จะได้จากกระทู้ธรรมในพุทธศาสนสุภาษิต และธรรมบท

 

- ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ไม่สามารถสืบทราบได้ว่ามีการสวดสรภัญญ์เมื่อใด แต่คาดว่าคงได้รับอิทธิพลจากภาคกลางเช่นเดียวกับการสวดพระอภิธรรมนั่นเอง กล่าวคือ เมื่อพุทธศาสนาได้รับการเอาใจใส่มากขึ้น พระเถระได้รับการศึกษาฝึกอบรมจากกรุงเทพฯ มากขึ้น กอปรกับคมนาคมที่สะดวกขึ้น ดังนั้น เมื่อกลับมายังถิ่นของตน จึงได้นำพิธีกรรมที่ได้จากกรุงเทพฯ มาเผยแพร่ด้วย

 

- ปัจจุบัน การสวดสรภัญญ์ของพี่น้องชาวภาคอีสานนั้น นิยมสวดกันในงานศพ งานทอดผ้าป่า งานกฐิน งานทอดเทียน งานกวนข้าวทิพย์ และในกิจกรรมวันธรรมสวนะ (วันพระ) ส่วนภาคกลางนั้นนิยมร้องในงานศพ เช่นเดียวกับการสวดพระอภิธรรม

 

- การสวดสรภัญญ์ของภาคอีสานนี้ เทียบกับภาคกลาง ก็คือ สวดโอ้เอ้วิหารราย ส่วนภาคเหนือ จะเรียกการสวดแบบนี้ว่า อื่อระนำ จ๊อยทำนองธรรม และ ภาคใต้ เรียก สวดค้าน 

 


 

- จุดมุ่งหมายของการสวดไม่ว่าจะของภูมิภาคใดก็ล้วนมีจุดประสงค์เดียวกัน คือ การเผยแพร่ธรรม

 

 

 


 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป