ดับจิตฟุ้งซ่านด้วย "นั่งสมาธิ"

30 เม.ย. 2557 16:53 น. | เปิดอ่าน 1,166 | ความคิดเห็น 0

 

- ด้วยหลากหลายปัญหาในปัจจุบัน ส่งผลให้สภาวะแห่งความ เครียดเข้ามาเยือน หนทางในการคลายเครียดอย่างหนึ่งถือว่าได้ผลก็คือ "การนั่งสมาธิ" เพื่อไม่ให้จิตฟุ้งซ่าน ในการปฏิบัติธรรมเจริญกัมมัฏฐาน หรือปฏิบัติธรรมนั่งสมาธิทั่วไป จะต้องมีขั้นตอนก่อนการปฏิบัติ โดยเฉพาะท่านั่ง ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญ

 

- หลักการอยู่ที่ว่า อิริยาบถใดก็ตามที่ทำให้ร่างกายอยู่ในภาวะผ่อนคลายสบายที่สุด แม้ปฏิบัติอยู่นาน ๆ ก็ไม่เมื่อยล้า และทั้งช่วยให้การหายใจคล่องสะดวกก็ใช้อิริยาบถนั้น อย่างไรก็ตาม อิริยาบถที่ท่านผู้สำเร็จกัมมัฏฐานหลายท่านได้พิสูจน์กันมาตลอดกาลว่าได้ผลดีที่สุดตามหลักการ คือ อิริยาบถนั่งในท่าที่เรียกกันว่า "ท่านั่งขัดสมาธิ"

 

- หรือในภาษาพระเรียกว่า นั่งคู้บัลลังก์ ตั้งกายตรง คือ ให้ร่างกายท่อนบนตั้งตรง กระดูกสันหลัง 18 ข้อมีปลายจรดกัน ท่านว่าการนั่งอย่างนี้หนังเนื้อและเอ็นไม่ขด ลมหายใจเดินสะดวก เป็นท่านั่งที่มั่นคง

 

- เมื่อเข้าที่ดีแล้วจะมีดุลยภาพอย่างยิ่ง กายจะเบาไม่รู้สึกเป็นภาระ นั่งอยู่ได้นานแสนนาน ช่วยให้จิตเป็นสมาธิได้ง่ายขึ้น ตามหลักที่สอนสืบกันมายังมีเพิ่มว่า ให้ส้นเท้าชิดท้องน้อย ถ้าไม่ขาไขว้กัน (คือ ขัดสมาธิเพชร) ก็เอาขาขวาทับขาซ้าย วางมือบนตักชิดท้องน้อย มือขวาทับมือซ้าย นิ้วหัวแม่มือจรดกัน

 

- แต่รายละเอียดปลีกย่อยเหล่านี้ขึ้นอยู่กับความสมดุลเหมาะสมแห่งร่างกายของแต่ละบุคคลด้วย ผู้ที่ไม่เคยนั่งเช่นนี้หากทนหัดทำได้คงดี แต่ถ้าไม่อาจทำได้ ก็อาจนั่งบนเก้าอี้ให้ตัวตรงสบายก็ได้ หรืออยู่ในอิริยาบถอื่นที่สบายพอดี

 

- มีหลักการสำทับอีกว่า ถ้ายังนั่งไม่สบาย มีอาการเกร็งหรือเครียด พึงทราบว่าปฏิบัติไม่ถูกต้อง พึงแก้ไขเสียให้เรียบร้อยก่อนปฏิบัติต่อไป

 

- ส่วนตาจะหลับหรือลืมก็ได้ สุดแต่สบาย และใจไม่ฟุ้งซ่าน ถ้าลืมตาก็อาจทอดลงหรือมองลงที่ปลายจมูกให้เป็นที่สบาย โดยทั่วไปจะนิยมหลับตา

 

แต่ท่านพุทธทาสภิกขุกล่าวว่า ฝึกลืมตาทำดีกว่าหลับตา เพราะการนั่งลืมตานั้นมีเทคนิคที่ลึกกว่า คือ ลืมตาเพ่งดูที่ปลายจมูกอย่างเดียว ก็ไม่เห็นอะไรเหมือนกัน เป็นการบังคับจิตที่ดีกว่าหลับตา ทำให้ตาไม่ร้อนและเป็นการฝึกที่ยากกว่าหลับตา

 

- ดังนั้น เมื่อนั่งลืมตา แต่ให้มองอยู่ที่ปลายจมูก มองให้เห็นปลายจมูก ก็มีผลเท่ากับหลับตาครึ่งหนึ่ง เมื่อจิตเป็นสมาธิแล้วตาจะค่อย ๆ หลับไปเอง

 


 

พระอาจารย์กัมมัฏฐานบางท่านได้สรุปข้อดีและข้อเสียของการนั่งหลับตาและการนั่งลืมตา ดังนี้

1. การนั่งหลับตา

  • ข้อดี คือ ทำให้อารมณ์ภายนอกไม่เข้ามากระทบ
  • ข้อเสีย คือ ทำให้ง่วง ผู้แรกปฏิบัตินั่งได้ไม่นาน อาจหลับไปเลย

2. การนั่งลืมตา

  • ข้อดี คือ ไม่ชวนให้ง่วงนอน
  • ข้อเสีย คือ อาจเผลอเพ่งมองสิ่งอื่นภายนอก และจิตใจฟุ้งซ่านได้ง่าย

 

 

 


 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป