สติปัฏฐาน 4

9 มิ.ย. 2557 16:31 น. | เปิดอ่าน 859 | ความคิดเห็น 0

 

- ธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงก็ล้วนแต่เป็นเครื่องสำรอกของใจนี้ทั้งนั้น ไม่ว่าจะเป็นธรรมข้อไหน ทั้งที่เป็นส่วนศีล ทั้งที่เป็นส่วนสมาธิและทั้งที่เป็นส่วนปัญญา 

- ในส่วนที่เป็นสมาธิและปัญญาประกอบกันนั้น ก็ได้แก่ส่วนที่มาตั้งสติพิจารณา กาย เวทนา จิต ธรรม ตามนัยที่ตรัสแสดงไว้ใน มหาสติปัฏฐานสูตร ก็เพราะว่าบุคคลทุก ๆ คนนั้น ย่อมเป็นประเภท 

  • ตัณหาจริตอย่างหยาบบ้าง 
  • ตัณหาจริตอย่างละเอียดบ้าง 
  • ทิฏฐิจริตอย่างหยาบบ้าง 
  • ทิฏฐิจริตอย่างละเอียดบ้าง 

1. คนที่เป็นตัณหาจริตอย่างหยาบ

- ก็เช่นว่ามุ่งรักสวยรักงามมักจะติดกาย ก็ตรัสสอนให้ตั้งสติพิจารณากายนี้ให้เห็นธรรมดา คือ ความเกิดดับเพื่อที่จะคลายความติดในกายลงไป 

2. คนที่มีตัณหาอย่างละเอียด 

- ก็คือคนที่มักจะแสวงหาความสุขเป็นประการสำคัญ คือ มุ่งสุขกายสุขใจเป็นใหญ่ แม้ว่าทางร่างกายจะไม่สวยสดงดงามไปบ้างก็ไม่เป็นไร ขอให้มีความสุขกายสุขใจก็แล้วกัน ก็ตรัสสอนให้ตั้งสติพิจารณาเวทนา คือ ความรู้สึกเป็นสุขเป็นทุกข์ และไม่สุขไม่ทุกข์ ให้เห็นเป็นธรรมดา คือความเกิดความดับ และเมื่อเป็นดังนี้ ก็จะคลายติดในเวทนาลงไป 

3. คนที่มีทิฏฐิจริตอย่างหยาบ 

- คือ มักจะถือเอาความเห็นของตนเป็นประมาณ มักจะติดจิต คือ ติดในอาการแห่งใจของตนเอง มุ่งเอาแต่ใจของตนเองเป็นที่ตั้ง เมื่อถูกใจแล้วก็ใช้ได้ ก็ตรัสสอนให้พิจารณาจิต ให้เห็นความเกิดดับเช่นเดียวกัน เมื่อเป็นดังนี้ก็จะคลายจากความติดในจิตใจ 

4. คนที่มีทิฏฐิจริตอย่างละเอียด 

- คือ มักจะติดในเรื่องที่บังเกิดขึ้นในใจเป็นประการสำคัญ ต้องการให้ใจนี้ได้พบกับเรื่องที่พอใจที่ชอบใจเป็นที่ตั้ง ก็ตรัสสอนให้พิจารณาธรรม คือเรื่องที่บังเกิดขึ้นในจิตใจทั้งหลาย ให้เห็นความเกิดความดับเช่นเดียวกัน 

 

 

- สติปัฏฐาน 4 นี้ จึงเหมาะสำหรับผู้มีจริตทั้งสี่ดังที่กล่าวมาแล้ว ทุก ๆ คนก็ย่อมจะมีจริตทั้งสี่นี้อยู่ด้วยกัน เพราะฉะนั้นก็สามารถที่จะตั้งสติกำหนดพิจารณาได้ทุกข้อ และวิธีที่ปฏิบัติตั้งสติบางข้อ ก็ต้องการให้รวมจิตเข้ามากำหนดอยู่เพียงเรื่องเดียว บางข้อก็ต้องการให้พิจารณาดังที่ได้แสดงมาโดยลำดับ

 

สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป