การละเมิดศีล

29 ก.ค. 2557 15:36 น. | เปิดอ่าน 508 | ความคิดเห็น 0

พระมหาสุวิทย์ วิชฺเชสโก ป.ธ. ๙

 

- จากเรื่อง "กุรุธรรม" นั้น ปรากฏชัดว่า ชาวกุรุ เป็นผู้มีความตั้งใจในการรักษาศีลอย่างดียิ่ง แต่ทว่า น่าเสียดายความภาคภูมิใจในศีลของพวกเขา กลับถูกริดรอนไปเพราะขาดความมั่นใจในการจะวินิจฉัยว่า การกระทำของตนนั้นเป็นการผิดศีล ศีลขาดหรือไม่ จึงก่อให้เกิดความรู้สึกไม่พึงพอใจในศีลของตน 

 

- แม้เราเองก็เช่นกัน แต่ละอย่างก้าวของชีวิตที่ดำเนินไปหลายครั้งหลายครา เราคงพบว่าได้เบียดเบียนชีวิตอื่นโดยมิได้ตั้งใจ เราอาจต้องทำไปเพราะภาระหน้าที่ หรือแม้จะมีเหตุผลอื่น ๆ อีกมากมาย แต่เราก็คงยังรู้สึกไม่สบายใจอยู่นั่นเอง ด้วยสงสัยว่าการกระทำของเราผิดศีลหรือไม่ และสำหรับบางคนอาจเกิดความทุกข์ใจในการรักษาศีล ซึ่งไม่ควรเป็นเช่นนั้นเลย 

 

- ดังนั้น ในการรักษาศีล เราจึงควรศึกษาทำความเข้าใจในเรื่ององค์วินิจฉัยศีล ซึ่งเป็นหลักในการวินิจฉัยว่า ศีลขาดหรือไม่ 

 

องค์วินิจฉัยศีล 

  • การฆ่าสัตว์ต้องประกอบด้วยองค์ 5 คือ 
    1. ​สัตว์นั้นมีชีวิต 
    2. รู้อยู่ว่าสัตว์นั้นมีชีวิต 
    3. มีจิตคิดจะฆ่าสัตว์นั้น 
    4. มีความพยายามฆ่าสัตว์นั้น 
    5. สัตว์ตายด้วยความพยายามนั้น 
  • ​​การลักทรัพย์ต้องประกอบด้วยองค์ 5 คือ 
    1. ​​ทรัพย์หรือสิ่งของนั้นมีเจ้าของหวงแหน 
    2. รู้อยู่ว่าทรัพย์นั้นมีเจ้าของหวงแหน 
    3. มีจิตคิดจะลักทรัพย์นั้น 
    4. มีความพยายามลักทรัพย์นั้น 
    5. ลักทรัพย์ได้ด้วยความพยายามนั้น 
  • ​​​การประพฤติผิดในกามต้องประกอบด้วยองค์ 4 คือ 
    1. ​​หญิงหรือชายที่ไม่ควรละเมิด 
    2. มีจิตคิดจะเสพเมถุน 
    3. ประกอบกิจในการเสพเมถุน 
    4. ยังอวัยวะเพศให้ถึงกัน 
  • ​การพูดเท็จต้องประกอบด้วยองค์ 4 คือ 
    1. ​​เรื่องนั้นไม่จริง 
    2. มีจิตคิดจะพูดให้ผิดไปจากความจริง 
    3. พยายามที่จะพูดให้ผิดไปจากความจริง 
    4. คนฟังเข้าใจความหมายตามที่พูดนั้น 
  • ​การดื่มน้ำเมาต้องประกอบด้วยองค์ 4 คือ 
    1. ​​น้ำที่ดื่มเป็นน้ำเมา 
    2. มีจิตคิดจะดื่ม 
    3. พยายามดื่ม 
    4. น้ำเมานั้นล่วงพ้นลำคอลงไป 

​​- จากความรู้ในเรื่อง องค์วินิจฉัยศีล เราจะสามารถตอบข้อสงสัยได้ว่า การกระทำใดเป็นการกระทำที่ผิดศีล ทำให้ศีลขาด ตัวอย่างเช่น การที่เราไล่ยุง แล้วบังเอิญทำให้ยุงตายโดยที่เรามิได้มีจิตคิดจะฆ่ายุงเลย อย่างนี้ เรียกว่า ยังไม่ผิดศีล ศีลยังไม่ขาด เพราะเป็นการกระทำที่ไม่ครบองค์ 5 ของการฆ่าสัตว์ 

 

ส่วนการกระทำใด ๆ ที่แม้จะไม่ครบองค์วินิจฉัยศีล เช่น การฆ่ามีองค์ 5 แต่ทำไปแค่องค์ 4 อย่างนี้เรียกว่า ศีลทะลุ และถ้าลดหลั่นลงมาอีก ก็จะเรียกว่า ศีลด่าง ศีลพร้อย ตามลำดับ

 

นอกจากนี้ พระอรรถกถาจารย์ ยังได้แสดงหลักสำหรับวินิจฉัยว่า การละเมิดศีล แต่ละข้อจะมีโทษมากหรือน้อย นั้นขึ้นอยู่กับสิ่งต่อไปนี้ 

  • การฆ่าสัตว์ มีโทษมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับ 
    • ​คุณของการฆ่าสัตว์ที่มีคุณมาก จะมีโทษมากกว่าการฆ่าสัตว์ที่มีคุณน้อยหรือไม่มีคุณ เช่น ฆ่าพระอรหันต์ มีโทษมากกว่าฆ่าปุถุชน ฆ่าสัตว์ที่ช่วยงานมีโทษมากกว่าฆ่าสัตว์ดุร้าย เป็นต้น 
    • ​ขนาดกาย สำหรับสัตว์ดิรัจฉานจำพวกที่ไม่มีคุณเหมือนกัน การฆ่าสัตว์ใหญ่ มีโทษมาก กว่าการฆ่าสัตว์เล็ก 
    • ความพยายาม มีความพยายามในการฆ่ามาก มีโทษมาก มีความพยายามน้อย มีโทษน้อย 
    • กิเลส หรือ เจตนา คือ กิเลสหรือเจตนาแรง มีโทษมาก กิเลสหรือเจตนาอ่อน มีโทษน้อย เช่น การฆ่าด้วยโทสะ หรือความเกลียดชัง มีโทษมากกว่าการฆ่าเพื่อป้องกันตัว 
  • ​การลักทรัพย์ มีโทษมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับ 
    • ​คุณค่าของทรัพย์สินสิ่งของนั้น 
    • คุณความดีของผู้เป็นเจ้าของทรัพย์นั้น 
    • ความพยายามในการลักทรัพย์นั้น 
  • ​การประพฤติผิดในกาม มีโทษมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับ 
    • ​คุณความดีของผู้ที่ถูกละเมิด 
    • ความแรงของกิเลส 
    • ความเพียรพยายามในการประพฤติผิดในกามนั้น 
  • ​การพูดเท็จ มีโทษมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับ 
    • ​ความเสียหายที่เกิดขึ้นว่ามากน้อยเพียงใด 
    • คุณความดีของผู้ที่ถูกละเมิด 
    • ผู้พูดนั้นเป็นใคร เช่น คฤหัสถ์ที่โกหกว่า "ไม่มี" เพราะไม่อยากให้ของ ๆ ตน อย่างนี้มีโทษน้อย แต่การเป็นพยาน เท็จมีโทษมาก หรือ บรรพชิต พูดเล่นมีโทษน้อย แต่การพูดว่าตน "รู้เห็น" ในสิ่งที่ตนไม่รู้ไม่เห็น มีโทษมาก 
  • ​การดื่มน้ำเมา มีโทษมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับ 
    • ​อกุศลจิต หรือกิเลสในการดื่ม 
    • ปริมาณที่ดื่ม 
    • ผลที่เกิดจากการกระทำผิดพลาด ชั่วร้าย ที่ตามมาจากการดื่มน้ำเมา 

​​

 


- อย่างไรก็ตาม การละเมิดศีล ในทุกระดับ ไม่ว่าจะเป็น ศีลขาด ศีลทะลุ ศีลต่าง หรือ ศีลพร้อย ก็ล้วนแต่เป็นการทำลายคุณภาพใจให้เสื่อมลง หรือที่เราเรียกว่าบาปนั่นเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หากละเมิดศีลในกรณีที่เกิดโทษมาก เป็นบาปมาก คุณภาพใจจะยิ่งถูกทำลายให้เศร้าหมองมืดมน มากขึ้นด้วย 

- เราจึงควรศึกษาในเรื่องเหล่านี้ เพื่อให้การรักษาศีลของเรา เป็นไปด้วยความรู้ความเข้าใจ อันจะนำมาซึ่งการรักษาคุณภาพใจได้อย่างบริสุทธิ์ สะอาด สุขสบาย ไม่เดือดเนื้อร้อนใจในภายหลัง 

 

 

 

 

 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป