หัวใจ "พรหม" คือหัวใจของพ่อแม่

11 ส.ค. 2557 16:06 น. | เปิดอ่าน 803 | ความคิดเห็น 0

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) 

 

- ในการงานอันมีค่าและหนักเหนื่อยของความเป็นพ่อแม่ และการเป็นสมาชิกครอบครัว ทำให้หลายคนต้องเผชิญวิกฤตของปัญหา เกี่ยวกับความสัมพันธ์ในครอบครัวอยู่หลายครั้งหลายหน ปัญหาเหล่านั้นมาในสภาวะต่าง ๆ กัน ทั้งหลายอารมณ์ และเหตุผลที่ข้องเกี่ยว ไม่ว่าในความสัมพันธ์ของสามีภรรยา ความสัมพันธ์ของพ่อแม่ลูก และความสัมพันธ์ระหว่างญาติพี่น้อง 

 

- ในการทำกิจกรรมครอบครัวหลายครั้ง จึงเกิดคำถามขึ้นในวงผู้เข้าร่วมกิจกรรมว่า ในฐานะที่เป็นพ่อแม่และเป็นสมาชิกคนหนึ่งในครอบครัว เราควรมี “หัวใจ” แบบใด จึงจะสามารถประคับประคองครอบครัวทั้งหมด ให้อยู่ร่วมกันและเติบโตไปได้อย่างมีความสุข 

 

พรหมวิหาร 4

- "พรหมวิหาร 4" คือ หัวใจของความสัมพันธ์ในครอบครัว และหัวใจของการเลี้ยงดูลูก พระพุทธเจ้าได้สอนถึง “หัวใจ” ของความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างมนุษย์เอาไว้ โดยเฉพาะความสัมพันธ์ในครอบครัว และความสัมพันธ์ของพ่อแม่กับลูก ซึ่งเป็นความสัมพันธ์ต้นแบบชุดแรกที่สำคัญที่สุด ซึ่งเด็ก ๆ ได้สัมผัสนับแต่เกิดมาในโลก หัวใจเช่นนั้นเรียกว่า “พรหมวิหาร” หรือ เรือนอาศัยแห่งพระพรหม ซึ่งมีหลักสำคัญ 4 ประการ คือ 

  • เมตตา คือ ความรัก ความปรารถนาดี 
  • กรุณา คือ ความสงสาร คิดจะช่วยเหลือให้พ้นทุกข์ 
  • มุทิตา คือ ความยินดีด้วยเมื่อประสบความสุข ความสำเร็จ ทำอะไรได้ดีก็ชื่นชม 
  • อุเบกขา คือ การวางเฉย ไม่ด่วนเข้าไปทำอะไรให้ 

 

- แต่คอยดูอยู่ใกล้ ๆ เป็นที่ปรึกษา คอยบอก คอยแก้ คอยแนะนำ ให้โอกาสเรียนรู้ ฝึกหัด และทำด้วยตนเอง พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) อธิบายหลักของพรหมวิหาร 4 ให้เข้าใจได้ง่ายขึ้นตามวิถีชีวิตปัจจุบัน โดยกล่าวว่า หลักทั้ง 4 ข้อของพรหมวิหาร สรุปแล้วรวมอยู่ในเรื่องหลัก ๆ 2 เรื่อง คือ เรื่องความรู้สึก และ เรื่องความรู้ 

  • เรื่องของความรู้สึก คือ อยู่ในหลักของความเมตตา กรุณา และ มุทิตา รวมแล้วหมายถึงความรู้สึกที่ดีงามที่คนในครอบครัวมีต่อกัน ทำให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวเต็มไปด้วยความรัก ความอบอุ่น ความร่าเริง ผ่องใส อ่อนโยน และความสุข 
  • ส่วนเรื่องของความรู้ คือ หลักของอุเบกขา เป็นการใช้ความรู้และปัญญาของพ่อแม่ ในการเข้าใจกฎธรรมชาติและความสัมพันธ์ของชีวิตและสรรพสิ่ง เข้าใจว่าชีวิตเราเป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติ และที่สำคัญคือ เข้าใจเงื่อนไขของชีวิตที่ว่า ลูกต้องมีชีวิตอยู่ และรับผิดชอบชีวิตตนเองต่อไปโดยลำพัง ต้องเติบโตและเจริญงอกงามด้วยคุณสมบัติภายในของเขาเอง ด้วยความรู้ความสามารถของเขาเอง 

 

​- แม้พ่อแม่จะรักและปรารถนาดีต่อเขาอย่างไร ก็ทำแทนตัวเขาไม่ได้ สิ่งที่พ่อแม่ทำได้คือ การเกื้อหนุนให้เขาเติบโตด้วยตนเอง ด้วยการใช้ความรู้และปัญญาพิจารณาว่า ต้องเตรียมฝึกลูกอย่างไร โดยหาแบบฝึกหัดให้เขาทำ และคอยดูแลและให้คำแนะนำอยู่ใกล้ ๆ จนกว่าเขาจะแข็งแรง การให้ลูกได้ฝึกทำแบบฝึกหัดต่าง ๆ ของชีวิต เท่ากับเป็นการเปิดโอกาสให้เขาพัฒนาคุณสมบัติที่ดีภายในตัว ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นที่สุดสำหรับชีวิตของเขา 

 

ประสานปัญญากับอารมณ์ และประสานความรู้กับความรู้สึก โดยธรรมชาติของความเป็นสามีภรรยาและความเป็นพ่อแม่ การอยู่ร่วมกันด้วยความสัมพันธ์ทางอารมณ์และความรู้สึก มักเป็นเรื่องใหญ่อันดับต้นๆ ในการจัดกิจกรรมครอบครัวทุกครั้ง ผู้เข้าร่วมกิจกรรมจะสัมผัสได้ถึงพลังพิเศษที่เกิดขึ้นในกลุ่ม อันมีที่มาจากความรักและความปรารถนาดีอันท่วมท้น ของครอบครัวหลายๆ ครอบครัวที่มารวมกัน 

 

แต่ในบางมุม บางโอกาส ก็สัมผัสได้ถึงภาวะเปราะบางทางอารมณ์ ที่แทรกอยู่ในท่าทีและเรื่องราวที่บอกเล่าให้กันและกันฟัง หลายคนยอมรับถึงความทุกข์ในความสัมพันธ์ฉันครอบครัว ซึ่งมักมีที่มาจากความไว้วางใจกันได้ไม่มากพอ ความคาดหวังในกันและกัน และความหวาดกลัว (อาจโดยไม่รู้ตัว) ว่าตนเองจะผิดหวัง 

 

ความสัมพันธ์ในครอบครัวและการเลี้ยงดูลูก โดยใช้อารมณ์ความรู้สึกด้านบวกของความ เมตตา กรุณา และ มุทิตา เป็นหลัก จะทำให้เด็ก ๆ ได้รับการพัฒนาเรื่องความรัก ความอบอุ่น อ่อนโยน ละมุนละไม และมีความสุข แต่ถ้าพ่อแม่ใช้เฉพาะอารมณ์ความรู้สึกด้านบวกมากเกินไป เด็กก็จะกลายเป็นคนอ่อนแอ ต้องพึ่งพาคนอื่น ทำอะไรเองไม่เป็น และอาจกลายเป็นผู้ร้องขอกับคนอื่นตลอดเวลา ไม่รู้จักพอ และไม่สามารถมีความสุขได้ด้วยตนเอง 

 

ส่วนในทางกลับกัน หากพ่อแม่มุ่งแต่จะให้ลูกเข้มแข็ง โดยเน้นฝึกฝนเฉพาะด้านความรู้และความสามารถ เด็กก็อาจเติบโตเป็นคนเก่ง แต่ชีวิตก็จะแห้งแล้ง แข็งกระด้าง ไม่มีน้ำใจ และขาดความสามารถในการเข้าถึงอารมณ์สุขทุกข์ของตนเองและคนรอบข้าง ซึ่งจะเป็นผลให้ตัวเขาเองโดดเดี่ยวได้อย่างถึงที่สุด 

 

ความสัมพันธ์ในครอบครัวที่พอเหมาะพอดี ระหว่างการยึดหลักของ เมตตา กรุณา มุทิตา และหลัก อุเบกขา คือ ความสัมพันธ์ในรูปแบบที่สามารถประสานปัญญากับอารมณ์ และประสานความรู้กับความรู้สึกเข้าด้วยกันอย่างเหมาะสม เด็ก ๆ ที่เติบโตมาในครอบครัวเช่นนี้จะมีทั้งความอ่อนโยน มีความสุข และความอบอุ่น ทั้งยังเป็นคนเข้มแข็ง มีความสามารถ มีปัญญา และรับผิดชอบตนเองได้ ซึ่งเป็นความหวังสูงสุดของคนเป็นพ่อแม่ทุกคน ที่อยากให้ลูกเติบโตเป็นคนเก่ง คนดี และคนที่มีความสุข 

 

 

 

- หัวใจของการเป็นพ่อแม่ คือ การฝึกฝน เพื่อสร้างหัวใจแบบพรหมให้กับชีวิตตนเอง เพื่อเป็นพลังในการงานอันมีค่าและหนักเหนื่อย ตามภาระหน้าที่ของการเป็นพ่อแม่ และเป็นสมาชิกครอบครัว เป็นการฝึกฝนเพื่อเพื่อประสานปัญญากับอารมณ์ และประสานความรู้กับความรู้สึก เพื่อให้ทุกคนในครอบครัว เติบโตแข็งแรงได้เต็มศักยภาพตามหนทางของตนเอง

 

 

 


 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป