จริต 6

28 ส.ค. 2557 16:21 น. | เปิดอ่าน 864 | ความคิดเห็น 0

 

 

- จริยา หมายถึง ลักษณะอันเป็นพื้นฐานของจิต หรือ นิสัยอันเป็นพื้นเพของบุคคลแต่ละคน จริต  จึงใช้เรียกบุคคลที่มีจริยาอย่างนั้น ๆ เช่น คนมีโทสจริยา เรียกว่า โทสจริต ดังนั้น จริต จึงแบ่งออกเป็นประเภทได้ 6 ประเภท หรือ 6 จริต คือ

  • ราคจริต
  • โทสจริต
  • โมหจริต
  • ศรัทธาจริต
  • ญาณจริต
  • วิตักกจริต

 

1. ราคจริต คือ ผู้มีปกตินิสัยหนักไปทางราคะ รักสวยรักงาม ละมุนละไม ชอบสิ่งที่สวย ๆ เสียงเพราะ ๆ กลิ่นหอม ๆ รสอร่อย ๆ สัมผัสที่นุ่มละมุน และจิตใจจะยึดเกาะกับสิ่งเหล่านั้นได้เป็นเวลานาน ๆ 

  • ลักษณะของผู้ที่หนักในราคจริต 
    • ​มายา มายา เจ้าเล่ห์ 
    • สาเถยฺยํ โอ้อวด 
    • มาโน ถือตัว 
    • ปาปิจฺฉตา ปรารถนาลามก 
    • มหิจฺฉตา ปรารถนามาก มีความอยากใหญ่ 
    • อสนฺตุฏฺฐิตา ไม่สันโดษ 
    • สิงฺคํ แง่งอน 
    • จาปลฺยํ ขี้โอ่ 

 

2. โทสจริต  คือ ผู้มีปกตินิสัยหนักไปทางโทสะ ใจร้อน วู่วาม หงุดหงิดง่าย อารมณ์รุนแรง โผงผาง เจ้าอารมณ์ 

  • ลักษณะของผู้ที่หนักในโทสจริต 
    • ​โกโธ มักโกรธ 
    • อุปนาโห ผูกโกรธ 
    • มกฺโข ลบหลู่คุณท่าน 
    • ปลาโส ตีตนเสมอท่าน 
    • อิสฺสา ริษยา 
    • มจฺฉริยํ ตระหนี่ 

 

​3. โมหจริต คือ ผู้มีปกตินิสัยหนักไปทางโมหะ เขลา เซื่องซึม เชื่อคนง่าย งมงาย ขาดเหตุผล มองอะไรไม่ทะลุปรุโปร่ง

  • ลักษณะของผู้ที่หนักในโมหจริต 
    • ​ถีนํ หดหู่ 
    • มิทฺธํ เคลิบเคลิ้ม 
    • อุทฺธจฺจํ ฟุ้งซ่าน 
    • กุกฺกุจจํ รำคาญ 
    • วิจิกิจฺฉา เคลือบแคลง 
    • อาทานคฺคาหิตา ถือมั่นในสิ่งที่ยึดถือ ถืองมงาย 
    • ทุปฺปฏินิสฺสคฺคิตา สละ (สิ่งที่ยึดถือ เช่น อุปาทาน) ได้ยาก 

 

​4. ศรัทธาจริต (สัทธาจริต) คือ ผู้มีปกตินิสัยหนักไปทางศรัทธา น้อมใจเชื่อ เลื่อมใสได้ง่าย ซึ่งถ้าเลื่อมใสในสิ่งที่ถูกก็ย่อมเป็นคุณ แต่ถ้าไปเลื่อมใสในสิ่งที่ผิดก็ย่อมเป็นโทษต่างจากโมหจริตตรงที่โมหจริตนั้นเชื่อแบบเซื่องซึม ส่วนศรัทธาจริตนั้นเชื่อด้วยความเลื่อมใส เบิกบานใจ

  • ลักษณะของผู้ที่หนักในสัทธาจริต 
    • มตฺตจาคตา บริจาคทรัพย์เป็นนิจ 
    • อริยานํ ทสฺสนกามตา ใคร่เห็นพระอริยะ 
    • สทฺธมฺมํ โสตุกามตา ใคร่ฟังพระสัทธรรม 
    • ปาโมชฺชพหุลตา มากด้วยความปราโมทย์ 
    • อสฐตา ไม่โอ้อวด 
    • อมายาวิตา ไม่มีมารยา 

 

5. ญาณจริต (พุทธิจริต) คือ ผู้มีปกตินิสัยหนักไปทางชอบคิด พิจารณาด้วยเหตุผลอย่างลึกซึ้ง ชอบใช้ปัญญาพิจารณาตามความเป็นจริง ไม่เชื่ออะไรโดยไม่มีเหตุผล

  • ลักษณะของผู้ที่หนักในพุทธิจริต 
    • ​โสวจสฺสตา ว่าง่าย 
    • กลฺยาณมิตฺตตา มีมิตรดีงาม 
    • โภชเน มตฺตญฺญุตา รู้ประมาณในโภชนะ 
    • สติสมฺปชญฺญํ ระลึกและรู้สึกตัว 
    • ชาคริยานุโยโค ประกอบความเพียร 
    • สํเวชนีเยสุ ฐาเนสุ สํเวโค สลดใจในสิ่งที่ควรสลด 
    • สํวิคฺคสฺส โยนิโส ปธานํ เริ่มตั้งความที่ใจสลดไว้โดยแยบคาย 

 

6. วิตักกจริต (วิตกจริต) คือ ผู้มีปกตินิสัยหนักไปทางฟุ้งซ่าน คิดเรื่องนี้ทีเรื่องนั้นที เปลี่ยนไปเปลี่ยนมา ไม่สามารถยึดเกาะกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งได้นาน ๆ วิตก แปลว่า การยกจิตขึ้นสู่อารมณ์ หรือการเพ่งจิตสู่ความคิดในเรื่องต่าง ๆ ไม่ได้หมายถึงความกังวลใจ วิตกจริตจึงหมายถึง ผู้ที่เดี๋ยวยกจิตสู่เรื่องโน้น เดื๋ยวยกจิตสู่เรื่องนี้ ไม่ตั้งมั่น ไม่มั่นคงนั่นเอง 

  • ​ลักษณะของผู้ที่หนักในวิตกจริต 
    • ภสฺสพหุลตา พูดมาก 
    • คณารามตา ยินดีคลุกคลีในหมู่คณะ 
    • กุสลานุโยเค อรติ ไม่ยินดีในการประกอบกุสล 
    • อนวฏฺฐิกิจฺจตา มีกิจไม่มั่นคง จับจด 
    • รตฺติธูมายนา กลางคืนเป็นควัน 
    • ทิวาปชฺชลมา กลางวันเป็นเปลว 
    • หุราหุรํ ธาวนา คิดพล่านไปต่าง ๆ นานา 

 

 

 

 


 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป