การตั้งโต๊ะหมู่บูชา

20 ก.พ. 2557 16:38 น. | เปิดอ่าน 11,892 | ความคิดเห็น 0

 

- โต๊ะหมู่บูชา คือ กลุ่มหรือชุดของโต๊ะที่ใช้ตั้งพระพุทธรูป หรือ สิ่งอันเป็นที่เคารพสักการะ เช่น พระบรมฉายาลักษณ์ พระบรมสาทิสลักษณ์ หรือพระบรมรูปหล่อของพระมหากษัตริย์ พระฉายาลักษณ์ หรือพระสาทิสลักษณ์ ของพระบรมวงศานุวงศ์ หรือรูปของบรรพบุรุษ ประกอบด้วยเครื่องบูชาอันเป็นการแสดงออกซึ่งความเคารพอย่างสูงของผู้ที่สักการะ และเป็นการแสดงถึงความกตัญญูที่พึงมีต่อผู้มีอุปการคุณซึ่งเป็นวัฒนธรรมอันดีงามที่มีคุณค่ายิ่งของสังคมไทย

 

ความสำคัญของโต๊ะหมู่บูชา

- ปัจจุบันในพิธีที่เกี่ยวข้องกับพระสงฆ์ในพระราชพิธี รัฐพิธี หรือราษฎร์พิธี ไม่ว่าจะเป็นงานมงคลหรืองานอวมงคลก็ตาม นิยมตั้งโต๊ะหมู่บูชาทั้งสิ้น โดยมีจุดประสงค์เพื่อเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป พร้อมเครื่องบูชาตาม คตินิยมของชาวพุทธ ดังนั้น โต๊ะหมู่บูชาจึงมีความสำคัญในแง่ของการเสริม แรงศรัทธาและสร้างความเชื่อมั่นของบุคคล ในหนังสือ “โต๊ะหมู่บูชา” ของผู้ช่วยศาสตราจารย์ สุทัศนีย์ บุญโญภาส จำแนกความสำคัญของโต๊ะหมู่บูชาไว้หลายประการ คือ

 

๑. เป็นสัญลักษณ์เตือนพุทธศาสนิกชน (ทั้งในกลุ่มของพระสงฆ์ และฆราวาส)

- ให้มีจิตสำนึกและเกิดศรัทธาเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา เนื่องจากการจัดโต๊ะหมู่บูชาที่ใช้ในพิธีกรรมทางศาสนาต้องอัญเชิญพระพุทธรูปประดิษฐานบนโต๊ะหมู่ตรงกลางที่สูงที่สุด เสมือนหนึ่งพระพุทธเจ้าได้ประทับอยู่ตลอดเวลาและเป็นประธานในพิธีด้วย เป็นการย้ำเตือนให้พุทธศาสนิกชนซาบซึ้งถึงพระปัญญาของพระพุทธองค์ที่ทรงตรัสรู้ได้ด้วยพระองค์เอง

 

๒. เป็นสัญลักษณ์ที่แสดงถึงการถวายความจงรักภักดี

- ความเคารพบูชาในพระมหากษัตริย์ และพระบรมวงศานุวงศ์ โต๊ะหมู่บูชาที่จัดตั้งเครื่องสักการบูชา ดังเช่น การจัดโต๊ะหมู่บูชาในวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ และพระบรมวงศานุวงศ์ รวมทั้งบุคคลอันเป็นที่เคารพนับถือแห่งตน

 

๓. เป็นสัญลักษณ์แสดงถึงวัฒนธรรม และประเพณีไทยที่มีมายาวนาน 

ไม่ว่าจะเป็นลวดลาย การแกะสลัก ลงรักปิดทอง และการฝังมุกของชุดโต๊ะหมู่บูชาเป็นลวดลายวิจิตรสวยงาม หรือการจัดตกแต่งพานพุ่มบูชาพระรัตนตรัย พานพุ่มเฉลิมพระเกียรติ และการจัดแจกันดอกไม้แบบไทยที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาไทย ศิลปะการประดิษฐ์ดอกไม้แบบไทย ซึ่งมีความประณีตงดงาม

 

การจัดตั้งโต๊ะหมู่บูชา

ในปัจจุบัน นิยมจัดตั้งโต๊ะหมู่บูชาในกิจกรรมต่าง ๆ ดังนี้

๑. การตั้งโต๊ะหมู่บูชาในพิธีทางพระพุทธศาสนา

๒. การตั้งโต๊ะหมู่บูชาในพิธีถวายพระพร

๓. การตั้งโต๊ะหมู่บูชาในพิธีรับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ หรือของพระราชทาน

๔. การตั้งโต๊ะหมู่บูชาในการรับเสด็จฯ หรือตามเส้นทางเสด็จฯ

๕. การตั้งโต๊ะหมู่บูชาในพิธีถวายสักการะเนื่องในวันสำคัญเกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์

๖. การตั้งโต๊ะหมู่บูชาในการประชุมหรือสัมมนา

๗. การตั้งโต๊ะหมู่บูชาเพื่อการประกวด

- อนึ่ง สำหรับการจัดสถานที่บูชาที่บ้าน จะเป็นการจัดสถานที่บูชา ไม่เป็นพิธีการมากนัก แต่ควรจะมีสถานที่บูชาพระไว้ในบ้านในฐานะที่เป็นพุทธศาสนิกชน ซึ่งบางบ้านจะใช้สถานที่บูชาพระที่มีลักษณะเป็นหิ้งพระ

- ( คือ การใช้เหล็ก หรือไม้ที่มีลักษณะมุมฉากติดกับฝาผนัง และมีพื้นด้านบนแล้วนำพระพุทธรูปประดิษฐานไว้บนหิ้ง พร้อมด้วยเครื่องบูชาหลัก ได้แก่ ดอกไม้ ธูป และเทียน) แต่บ้านที่มีสถานที่กว้างพอก็ควรใช้โต๊ะหมู่บูชาเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป พร้อมด้วยเครื่องบูชา ชุดโต๊ะหมู่บูชาที่นิยมใช้เป็นโต๊ะหมู่สำหรับบูชาพระในบ้าน คือ โต๊ะหมู่ ๕ และหมู่ ๗

 

การตั้งโต๊ะหมู่บูชาในพิธีทางพระพุทธศาสนา

- การตั้งโต๊ะหมู่บูชาในพิธีทางพระพุทธศาสนา การบำเพ็ญกุศลทางพระพุทธศาสนาต้องมีการจัดตั้งโต๊ะหมู่บูชาทั้งงานกุศลพิธีและบุญพิธีงานกุศลพิธี คือ พิธีกรรมต่าง ๆ อันเกี่ยวด้วยการอบรมเพื่อให้เกิดความดีงามทางพระพุทธศาสนาเฉพาะตัวบุคคล รวมทั้งการปฏิบัติศาสนพิธีของพระสงฆ์ และงานบุญพิธี

- คือ พิธีกรรมที่พุทธศาสนิกชนปรารภทำความดีเนื่องด้วยประเพณีในครอบครัว หรือประเพณีที่เกี่ยวกับวิถีชีวิตของคนทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นงานมงคล หรืองานอวมงคล ก็จะมีการตั้งโต๊ะหมู่บูชาในลักษณะประยุกต์โดยไม่จำเป็นจะต้องจัดเต็มรูปแบบเหมือนกับการจัดโต๊ะหมู่บูชาเพื่อใช้ ในการประกวด ซึ่งการจัดโต๊ะหมู่บูชาในพิธีทางพระพุทธศาสนาจะมีการจัดตั้งโต๊ะหมู่บูชาตามแบบอย่างดังต่อไปนี้

 

การจัดโต๊ะหมู่ ๒

 

การจัดโต๊ะหมู่ ๔

 

การจัดโต๊ะหมู่ ๔

 

การจัดโต๊ะหมู่ ๕

 

การจัดโต๊ะหมู่ ๖

 

การจัดโต๊ะหมู่ ๗

 

การจัดโต๊ะหมู่ ๙

 

ข้อควรระวังในการจัดโต๊ะหมู่บูชา

1.  หากไม่มีโต๊ะหมู่  จะใช้ตั่งหรือโต๊ะอื่นๆ ที่พอเหมาะ  ลักษณะไม่สูงไม่ต่ำ และใหญ่เกินไปที่สะอาดแทนก็ได้ 

2.  ถ้าชุบน้ำยางที่ไส้เทียน และที่ปลายธูปสักเล็กน้อยก่อนจุดไฟ  จะช่วยให้จุดง่ายขึ้น 

3.  การตั้งเครื่องบูชานั้น  ควรจัดให้เรียบร้อยงามตา  อย่าให้มีสิ่งใดบังพระพุทธรูป  ไม่ควรเอาเครื่องบูชาตั้งเสมอพระพุทธรูป 

4.  การตั้งโต๊ะหมู่  ควรตั้งเบื้องขวาของพระภิกษุสงฆ์เสมอ  โดนเรียงเป็นแถวแนวเดียวกัน  ถ้าหากพื้นที่มีจำกัด  ก็ให้พระพุทธรูปผินพระพักตร์มาทางพระสงฆ์  โดยไม่ตรงแถวเดียวกันก็ได้

 

เครื่องสักการบูชาพระรัตนตรัยบนโต๊ะหมู่บูชา

- ในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา  ทั้งงานมงคลและงานอวมงคล  มีเครื่องสักการะ 3 อย่าง คือ

1. ธูป

2. เทียน

3. ดอกไม้

 

ธูปสำหรับบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้าบนโต๊ะหมู่บูชา

1.  นิยมจุด 3 ดอก เป็นอย่างน้อย  โดยหมายถึง พระพุทธคุณ 3 ประการ คือ พระปัญญาธิคุณ  พระบริสุทธิคุณ และพระมหากรุณาธิคุณ  จึงใช้ธูป 3 ดอก จุดบูชาพระคุณทั้ง 3 นี้

2.  แต่บางท่านก็อธิบายว่า ธูป 3 ดอกนั้นบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 3 ประเภท  คือ  พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายในอดีต  พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายในอนาคต  พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายในปัจจุบัน

3.  ธูปมีกลิ่นหอม  ที่แตกต่างจากกลิ่นหอมใดๆ ในทางโลก  เมื่อบุคคลสูดกลิ่นแล้ว  ทำให้กิเลสยุบตัวลง  ทำให้จิตใจสงบไม่ฟุ้งซ่าน  ธูปนั้นแม้ไฟไหม้หมดแล้ว  กลิ่นยังหอมอบอวลอยู่ในบริเวณนั้นเป็นเวลานาน  ดังพระคุณของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เป็นที่ซาบซึ้งถึงจิตใจของบุคคลทั้งหลายสิ้นกาลนาน

 

เทียนสำหรับบูชาพระธรรมบนโต๊ะหมู่บูชา

นิยมจุดบูชาครั้งละ 2 เล่ม  เป็นอย่างน้อย  โดยหมายถึง  พระธรรมคำสั่งสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่แยกออกเป็น 2 ประเภท  คือ

1.  พระวินัย  สำหรับฝึกหัดกาย  วาจา  ให้เป็นระเบียบเรียบร้อย

2.  พระธรรมสำหรับอบรมจิตใจ  ให้สงบระงับความชั่วทุจริตทุกประการ  นำแสงสว่างแห่งปัญญามาสู่จิตใจ  เหมือนแสงเทียนกำจัดความมืด  นำความสว่างมาสู่ที่นั้น ๆ

 

ดอกไม้สำหรับบูชาพระสงฆ์บนโต๊ะหมู่บูชา

- ดอกไม้เมื่ออยู่ในที่เกิดของมัน  ย่อมงดงามตามควรแก่สภาพของพันธุ์ไม้นั้นๆ  ครั้นนำมากองรวมกันมิได้จัดสรรก็หาความเป็นระเบียบไม่ได้  ไม่น่าดู  ไม่น่าชมแต่หากช่างดอกไม้ผู้ชาญฉลาดนำมาจัดสรรใส่แจกัน  หรือจัดใส่พานให้เป็นระเบียบ  ย่อมเกิดความเรียบร้อย สวยงามน่าดูน่าชม

- พระภิกษุสงฆ์สาวกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลายก็เช่นกัน  เมื่อยังเป็นคฤหัสถ์  ย่อมมีกริยามารยาททางกาย  วาจา ใจ  เรียบร้อยตามสมควรแก่ภูมิชั้นแห่งตระกูลของตนๆ  หยาบบ้าง  ปานกลางบ้าง ละเอียดบ้าง  ครั้นคฤหัสถ์เหล่านั้นมีศรัทธาเข้ามาบวชอยู่รวมกัน  พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเปรียบดั่งช่างทำดอกไม้ผู้ชาญฉลาด  ทรงวางพระธรรมวินัยไว้เป็นแบบแผนประพฤติปฏิบัติ  จัดให้พระภิกษุสงฆ์สาวกเหล่านั้นอยู่ในระเบียบเดียวกัน   จึงเกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อยน่าเคารพสักการบูชา

- ดอกไม้  นิยมให้เพียบพร้อมด้วยลักษณะ 3 ประการ  คือ  สีสวย  กลิ่นหอม  กำลังสดชื่น  จึงนิยมจัดเปลี่ยนให้สดอยู่เสมอ  อันจะแสดงให้เห็นถึงความสดชื่นความเจริญรุ่งเรือง  ไม่นิยมปล่อยให้เหี่ยวแห้งเพราะความเหี่ยวแห้งเป็นนิมิตหมายของความหดหู่ใจ  ความเสื่อมโทรม

 

 

 


ขอบคุณ

กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป