พระไตรปิฎก

14 มี.ค. 2557 17:27 น. | เปิดอ่าน 1,408 | ความคิดเห็น 0

 

- พระพุทธพจน์ อันเป็นศาสนธรรมพระดำรัสตรัสสอนและตรัสสั่งของพระพุทธองค์

- ภายหลังพระพุทธองค์เสด็จดับขันธปรินิพพาน ได้รับ "การสังคายนา" รวบรวมประมวลเป็นบทสวดสำหรับสอบทานความถูกต้อง มิให้ผิดเพี้ยนไปจากที่ตรัสสั่งสอนจริง ด้วยสังฆานุมัติพร้อมกันครั้งแรก โดยพระอรหันตเถระ 500 รูป

- เมื่อพุทธปรินิพพานผ่านไปได้ 3 เดือน การสังคายนาพระธรรมวินัยในครั้งนั้น ได้ยกเอาพระพุทธพจน์ที่ทรงแสดงโปรดเวไนยสัตว์ตลอดระยะเวลา 45 พรรษา ขึ้นสู่การพิจารณาสอบทานรับรองความบริสุทธิ์ถูกต้องในท่ามกลางสงฆ์

 

 


แล้วประมวลจัดเป็นหมวด 3 หมวดใหญ่ เรียกว่า พระไตรปิฎก ประกอบด้วย

1. พระวินัยปิฎก หมวดพระวินัย ว่าด้วยพระพุทธบัญญัติที่ทรงวางหลักความประพฤติและมารยาทอันเป็นแบบอย่างที่ดีเยี่ยงอารยชน เป็นประมวลหลักคำสอนเกี่ยวกับศีลหรือสิกขาบท ตลอดจนพิธีกรรมและธรรมเนียมของพระสงฆ์ อันเป็นกฎระเบียบที่พระภิกษุ-ภิกษุณี จะต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัด

 

- นอกจากนี้ ยังได้ประมวลเหตุการณ์พุทธประวัติที่สำคัญ นับตั้งแต่ตรัสรู้เสวยวิมุติสุขเป็นต้นไป พร้อมทั้งประวัติการทำสังคายนาครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 ไว้ด้วย มี 21,000 พระธรรมขันธ์ แบ่งออกเป็น 5 คัมภีร์ คือ

  • "มหาวิภังค์" ว่าด้วยข้อห้าม หรือวินัยเป็นหลักใหญ่ของพระภิกษุเป็นศีลของภิกษุในปาติโมกข์
  • "ภิกขุณีวิภังค์" ว่าด้วยข้อห้าม หรือวินัยของพระภิกษุณี
  • "มหาวรรค"  ว่าด้วยพุทธประวัติตอนแรก และพิธีกรรมทางพระวินัย แบ่งเป็นขันธกะ ๑๐ หมวด
  • "จุลวรรค" ว่าด้วยพิธีกรรมทางพระวินัย ความเป็นมาของพระภิกษุณี และประวัติการทำสังคายนา แบ่งเป็นขันธกะ ๑๒ หมวด
  • "ปริวาร" ว่าด้วยข้อเบ็ดเตล็ดทางพระวินัย เป็นการย่อหัวข้อสรุปเนื้อความ วินิจฉัยปัญหาใน ๔ เรื่องข้างต้น

- โดยพระไตรปิฎกของไทยเราจัดพิมพ์เป็น 8 เล่มหนังสือ ได้แก่พระไตรปิฎกเล่มที่ 1-8

 

 

2. พระสุตตันตปิฎก หมวดพระสูตร ว่าด้วยประมวลพระธรรมเทศนาและคำบรรยายธรรมที่ตรัสให้เหมาะแก่บุคคลและโอกาส เป็นประมวลหลักธรรมที่ทรงแสดงโดยบุคลาธิษฐานหรือทรงใช้สมมติโวหาร ตลอดจนบทธรรมภาษิต

- จัดแบ่งเนื้อหาพระสูตรที่มีขนาดยาว ปานกลาง และสั้นไม่เท่ากัน รวมไว้เป็นหมวดหมู่ใหญ่ ได้ 5 หมวด เรียกว่า "นิกาย" คือ

  • "ทีฆนิกาย" ว่าด้วยพระสูตร หรือพระธรรมเทศนาขนาดยาว มี ๓๔ สูตร
  • "มัชฌิมนิกาย" ว่าด้วยพระสูตร หรือพระธรรมเทศนาขนาดกลาง ไม่ยาวและไม่สั้นเกินไป มี ๑๕๒ สูตร
  • "สังยุตตนิกาย" ว่าด้วยพระสูตร หรือพระธรรมเทศนาที่ประมวลธรรมะไว้เป็นพวกๆ เรียกว่า "สังยุต" เช่น "กัสสปสังยุต" ว่าด้วยเรื่องของพระมหากัสสป "โกศลสังยุต" ว่าด้วยเรื่องในแคว้นโกศล "มัคคสังยุต" ว่าด้วยเรื่องมรรค คือข้อปฏิบัติเป็นต้น มี ๗,๗๖๒ สูตร
  • "อังคุตตรนิกาย" ว่าพระสูตร หรือพระธรรมเทศนาเป็นข้อ ๆ ตามลำดับจำนวน เช่น ธรรมะหมวด ๑, ธรรมะหมวด ๒, ธรรมะหมวด ๑๐ แต่ละข้อก็มีจำนวนธรรมะ ๑, ๒, ๑๐ ตามหมวดนั้น มี ๙,๕๕๗ สูตร
  • "ขุททกนิกาย" ว่าด้วยพระสูตร หรือพระธรรมเทศนาเบ็ดเตล็ด รวมทั้งภาษิตของพระสาวก ประวัติต่าง ๆ และชาดก รวบรวมหัวข้อธรรมที่ไม่จัดเข้าใน ๔ หมวดข้างต้น แบ่งเป็นหัวข้อใหญ่มี ๑๕ เรื่อง

- ซึ่งพระไตรปิฎกของไทยเราจัดพิมพ์เป็น 25 เล่มหนังสือ ได้แก่พระไตรปิฎกเล่มที่ 9-33

 

 

3. พระอภิธรรมปิฎก หมวดพระอภิธรรม ว่าด้วยประมวลพระพุทธพจน์อันเกี่ยวกับหลักธรรมที่เป็นปรมัตถธรรมล้วน คือ พระพุทธพจน์ที่แสดงสภาวธรรมโดยปรมัตถ์ คือ มีอยู่จริง หรือเป็นความหมายที่แท้จริงของสรรพสิ่ง ซึ่งได้แก่ จิต เจตสิก รูป นิพพาน ซึ่งเป็นธรรมอันยิ่งละเอียดลุ่มลึกยิ่งกว่าธรรมทั้งปวง

- เป็นประมวลคำอธิบายเหตุการณ์ต่าง ๆ อันเป็นสมมติบัญญัติเข้ามาประกอบความ มี 42,000 พระธรรมขันธ์ แบ่งออกเป็น 7 คัมภีร์ คือ

  • "ธัมมสังคณี" ว่าด้วยธรรมะ รวมเป็นหมวด เป็นกลุ่ม
  • "วิภังค์" ว่าด้วยธรรมะแยกเป็นข้อ ๆ
  • "ธาตุกถา" ว่าด้วยธรรมะจัดระเบียบความสำคัญโดยถือธาตุเป็นหลัก
  • "ปุคคลบัญยัติ" ว่าด้วยบัญญัติ ๖ ชนิด และแสดงรายละเอียดเฉพาะบัญญัติอันเกี่ยวกับบุคคล
  • "กถาวัตถุ" ว่าด้วยคำถามคำตอบในหลักธรรม จำนวนหนึ่งประมาณ ๒๑๙ หัวข้อ เพื่อถือเป็นหลักในการตัดสินพระธรรม 
  • "ยมก" ว่าด้วยธรรมะที่รวมเป็นคู่ ๆ
  • "ปัฏฐาน" ว่าด้วยปัจจัย คือ สิ่งที่เกื้อกูลสนับสนุน ๒๔ อย่าง

- โดยพระไตรปิฎกของไทยเราจัดพิมพ์เป็น 12 เล่มหนังสือ ได้แก่พระไตรปิฎกเล่มที่ 34-45

 

 

 


 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป