โรคลมปัจจุบัน

13 พ.ย. 2557 13:39 น. | เปิดอ่าน 2,249 | ความคิดเห็น 0

แขนขาอ่อนแรง อัมพฤกษ์ อัมพาต และสมุนไพร

 

- โรคอัมพาต หรือบางท่านเรียกว่า อาการอัมพาต ในความหมายทั่วไป คือ แขน และ/หรือ ขา ขยับเขยื้อนไม่ได้ ไม่มีแรง ใช้งานไม่ได้ ส่วนโรคอัมพฤกษ์หรือ อาการอัมพฤกษ์ หมายถึงแขน และ/หรือ ขา อ่อนแรงกว่าเดิม ยังพอใช้งานได้ แต่ใช้ได้น้อยกว่าปกติ เช่น อาจชา หยิบจับของหนัก หรือ หยิบจับดินสอเพื่อเขียนหนังสือตามปกติไม่ได้ ดังนั้น อัมพฤกษ์ จึงมีความรุนแรงน้อยกว่าอัมพาต

 

- โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ ที่ จริงแล้วเป็นอาการของโรคหลอดเลือดในสมอง ที่ส่งผลให้สมองขาดเลือด จึงเกิดอาการแขนขาใช้งานไม่ได้ หรือ อ่อนแรง ซึ่ง ทั้งอัมพาตและอัมพฤกษ์ มีสาเหตุ ปัจจัยเสี่ยง และการดูแลรักษาเหมือนกัน ต่างกันเพียงความรุนแรงของโรคดังกล่าวแล้ว ในบทนี้ จึงจะกล่าวถึงโรคหรืออาการทั้งสองไปพร้อม ๆ กัน โดยขอเรียกว่า โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์

 

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ (Stroke) ทางแพทย์เรียกว่า โรคซีวีเอ (CVA, Cerebro Vascular Accident) หรือศัพท์บัญญัติจากราชบัณฑิตยสถาน คือ โรคลมปัจจุบัน หรือ โรคลมเหตุหลอดเลือดสมอง และนิยาม โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ทางการแพทย์ คือ อาการผิดปกติที่เกิดจากสมองขาดเลือดเกิดขึ้นนานเกิน 24 ชั่วโมง แต่เมื่ออาการที่ผิด ปกติสามารถหายกลับเป็นปกติได้ภายใน 24 ชั่วโมง เรียกว่า เป็นอาการอัมพาต หรือ อัมพฤกษ์ชั่วคราว หรือ คือ โรค/อาการ ทีไอเอ (TIA, Transient Ischemic Attack)

 

- นอกจาก ใช้คำว่า Stroke แล้ว เพื่อให้สอดคล้องกับโรคหลอดเลือดหัวใจ และโรคหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน ซึ่งเป็นโรคเกิดจากการขาดเลือดเช่นกัน บางท่านจึงเรียกโรค / อาการนี้ว่า โรค / อาการ Brain Attack หรือ โรค / อาการ Acute Ischemic Cerebro Vascular Syndrome

 

- โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ เป็นโรคพบได้บ่อยโรคหนึ่ง ในประเทศที่เจริญแล้ว โรคนี้เป็นสาเหตุการเสียชีวิตเป็นอันดับสองรองจากโรคหัวใจเป็น โรคพบได้บ่อยในอายุตั้งแต่ 45 ปีขึ้นไป (95%ของผู้ป่วยทั้งหมด) โดยประมาณสองในสามของผู้ป่วยมีอายุมากกว่า 65 ปี ทั้งนี้ พบในผู้ชายบ่อยกว่าในผู้หญิงประมาณ 1.5 เท่า

 

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์เกิดจากอะไร?

- โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ มี สาเหตุเกิดจาก สมองขาดเลือดทันทีภายในระยะ เวลาเป็นนาทีหรือ ชั่วโมง ไม่ใช่ค่อย ๆ เป็นค่อย ๆ ไป ซึ่งเกิดได้จาก 2 สาเหตุสำคัญ คือ หลอดเลือดแดงสมองอุดตัน ซึ่งเป็นสาเหตุพบบ่อยกว่า และหลอดเลือดแดงสมองแตก

 

- หลอด เลือดแดงสมองอุดตัน เช่น จากหลอดเลือดแดงสมองตีบตันจากโรคหลอดเลือดแดงแข็ง (Atherosclerosis) ซึ่งมีสาเหตุจากโรคไขมันในเลือดสูง โรคเบาหวาน และการสูบบุหรี่ หรือมีลิ่มเลือดเกิดในหลอดเลือดแดงสมอง หรือ ลิ่มเลือดจากหลอดเลือดดำขา หรือ ลิ่มเลือดจากโรคหัวใจเต้นรัว เอเอฟ (AF, atrial fibrillation) หลุดลอยเข้ากระแสโลหิตและอุดตันหลอดเลือดสมอง

 

- หลอดเลือดแดงสมองแตก ที่พบได้บ่อย คือ ในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และในโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง (Aneurysm)

 

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดอัมพาต อัมพฤกษ์มีอะไรบ้าง?

- จากการศึกษาของโครงการศึกษาระบาดวิทยาโรคหลอดเลือดสมองในประเทศไทยพบว่า ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมองหรืออัมพาต อัมพฤกษ์ของคนไทยกลุ่มศึกษา ได้แก่

  • อายุ ตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป
  • เพศชายมีโอกาสเกิดโรคสูงกว่าเพศหญิง
  • อาชีพ คนว่างงาน หรือทำงานบ้าน โอกาสเกิดสูงกว่า
  • ถิ่นที่พักอาศัย คนกรุงเทพฯ เกิดโรคสูงกว่าคนภาคอื่น ๆ
  • โรคความดันโลหิตสูง
  • โรคเบาหวาน
  • โรคไขมันในเลือดสูง

- อนึ่ง ในประเทศที่พัฒนาแล้วปัจจัยเสี่ยงนอกจากโรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขมันในเลือดสูงเช่นเดียวกับในคนไทยแล้ว ยังได้แก่ การสูบบุหรี่ โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหัวใจเต้นรัว เอเอฟ โรคหลอดเลือดแดงแข็ง โรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง เคยมีอาการอัมพาต อัมพฤกษ์ชั่วคราวมาแล้ว และอาจจากพันธุกรรม เพราะพบโรคได้สูงขึ้นในคนมีประวัติครอบครัวเป็นโรคนี้

 

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์มีอาการอย่างไร?

- อาการ จากโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์เป็นอาการที่เกิดทันที เป็น นาที หรือ ชั่วโมง โดยอาการขึ้นกับตำแหน่งสมองส่วนที่ขาดเลือด ซึ่งที่พบบ่อย ได้แก่

  • แขน ขา ด้านเดียวกันอ่อนแรงทันที
  • แขน ขาด้านเดียวกัน ใบหน้า ชา
  • สับสน พูดไม่ชัด หรือ พูดไม่ได้
  • อาจมีตาพร่า มองเห็นภาพไม่ชัด หรือ เห็นภาพเพียงบางส่วน หรือ เห็นภาพได้แคบลง
  • อาจหายใจเหนื่อยหอบ ติดขัด
  • มึนงง วิงเวียน ทรงตัวไม่ได้
  • ปวดศีรษะอย่างมากทันที
  • ถ้าเกิดจากมีเลือดออกในสมอง ความดันในสมองมักขึ้นสูง ส่งผลให้เกิดคลื่นไส้อาเจียน
  • เมื่อมีอาการมาก อาจหมดสติ โคม่า และเสียชีวิตในที่สุด

- อนึ่ง อาการสำคัญที่สุดที่ช่วยการวินิจฉัยโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ ประกอบด้วย 4 อาการหลักที่เรียกว่า ฟาต (FAST) คือ Facial weakness (ใบหน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว) Arm weakness (แขนอ่อนแรง ไม่มีแรง) Speech difficult (พูดไม่ชัด พูดไม่ได้) และ Time to act (ทุกอาการเกิดพร้อมกันทันที)

 

แพทย์วินิจฉัยโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ได้อย่างไร?

- แพทย์ วินิจฉัยโรคอัมพาต อัมพฤกษ์ได้จาก ประวัติอาการ การตรวจวัดความดันโลหิต จับชีพจร การตรวจร่างกาย และวินิจฉัยสาเหตุได้จาก ประวัติการเจ็บป่วยต่าง ๆ ประวัติสูบบุหรี่ การตรวจดูค่าน้ำตาลและไขมันในเลือด และการตรวจภาพสมองด้วยเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือ คลื่นแม่เหล็กเอ็มอาร์ไอ และอาจมีการตรวจอื่น ๆ เพิ่มเติม ทั้งนี้ขึ้นกับดุลพินิจของแพทย์

 

รักษาโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์อย่างไร?

- แนวทางการรักษาโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ คือ การรักษาสาเหตุ เช่น ผ่าตัดสมองเมื่อเกิดจากหลอดเลือดสมองแตก ใส่สารอุดตันเข้าหลอดเลือดเมื่อเกิดจากโรคหลอดเลือดสมองโป่งพอง ให้ยาละลายลิ่มเลือด เมื่อเกิดจากลิ่มเลือดอุดตัน นอกจาก นั้น คือ ให้การรักษาเพื่อป้องกันการเกิดโรคซ้ำ เช่น ให้ยาลดการแข็งตัวของเลือดเพื่อป้องกันการเกิดลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือด ให้การรักษาควบคุมโรคต่างๆที่เป็นสาเหตุ เช่น รักษาควบคุม โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน และโรคไขมันในเลือดสูง และการทำกายภาพบำบัดฟื้นฟูกล้ามเนื้อแขน/ขา และ/หรือ การฝึกพูด

 

มีผลข้างเคียงจากโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์อย่างไร?

- ผลข้างเคียง (ผลแทรกซ้อน) จากโรคอัมพาต และโรคอัมพฤกษ์ คือ คุณภาพชีวิตลดลง ความพิการ ความจำ ความคิด สติปัญญาด้อยลง ปัญหาในการทำงาน รายได้ และค่ารักษาพยาบาล ซึ่งทั้งหมดส่งผลต่อทั้งสุขภาพกายและสุขภาพจิตเป็นอย่างยิ่ง

 

โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์รุนแรงไหม?

- โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ เป็น โรครุนแรง ส่งผลให้เสียชีวิตได้ และเมื่อรอดชีวิต มักเกิดความพิการ ซึ่งส่งผลให้เคลื่อนไหวได้น้อย ช่วยตัวเองได้น้อย จึงเพิ่มโอกาสเกิดการติดเชื้อรุนแรงได้สูง เช่น ติดเชื้อระบบทางเดินหายใจ และระบบทางเดินปัสสาวะ ดังนั้น โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ จึงเป็นโรคที่ส่งผลให้เกิดปัญหาทั้ง ทางสาธารณสุข สังคมและครอบครัว

 

ดูแลตนเองอย่างไร?  ควรพบแพทย์เมื่อไร?

- การพบแพทย์ คือ เมื่อมีอาการดังกล่าว ควรต้องรีบไปโรงพยาบาลเป็นการฉุก เฉินเสมอ เพราะเมื่อได้รับการรักษาได้ทัน อาจรอดชีวิต และอาจรอดจากความพิการได้ ส่วนเมื่อได้รับการรักษาแล้ว และแพทย์อนุญาตให้กลับมาดูแลตนเองที่บ้าน การดูแลตนเอง/การพบแพทย์ที่สำคัญ คือ
ปฏิบัติตามแพทย์/พยาบาลแนะนำ

 

- พยายามเคลื่อนไหวร่างกายเท่าที่ทำได้ เสมอ ทำกายภาพบำบัดตามคำแนะนำของแพทย์/พยาบาล/นักกายภาพบำบัดสม่ำเสมอ อย่าหมดกำลังใจ เพราะอาการต่าง ๆ จะค่อย ๆ ดีขึ้นช้า ๆ  แต่โอกาสเป็นปกติมีได้น้อย

 

- กินยาต่าง ๆ ให้ครบถ้วน ถูกต้อง ไม่ขาดยา เพื่อป้องกันโรคเกิดเป็นซ้ำ รักษาสุขอนามัยพื้นฐาน (สุขบัญญัติแห่งชาติ) เพื่อลดโอกาสติดเชื้อ และเพื่อการมีสุขภาพจิตที่ดี

 

- เข้าใจในธรรมชาติของโรค ยอมรับความจริง ปรับตัวให้เข้ากับสภาพ เพื่อลดปัญหาต่อตนเอง และต่อครอบครัว หาเครื่องมือ เครื่องใช้ต่าง ๆ เพื่อการช่วยเหลือตนเอง

 

- จัดบ้าน ห้องพัก และห้องน้ำเพื่อช่วยตัวเองให้ได้มากที่สุด เพื่อลดภาระครอบครัว

 

ควบคุมโรคต่าง ๆ ที่เป็นสาเหตุ/ปัจจัยเสี่ยง

- พบแพทย์ตามนัดเสมอ และรีบพบก่อนนัดเมื่ออาการต่างๆเลวลง หรือ ผิดไปจากเดิม หรือ เมื่อกังวลในอาการ ควรรีบพบแพทย์ เมื่อมีไข้สูง เพราะเป็นอาการจากการติดเชื้อ ซึ่งควรต้องรีบรักษา เพราะดังกล่าวแล้วว่า มักเป็นการติดเชื้อรุนแรง


ป้องกันโรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ได้อย่างไร?

- การป้องกัน โรคอัมพาต โรคอัมพฤกษ์ คือ การป้องกัน/หลีกเลี่ยงปัจจัยเสี่ยงดังกล่าวแล้ว ที่สำคัญ คือ

  • ป้องกันโรคหลอดเลือดแดงแข็ง ด้วยการไม่สูบบุหรี่ เลิกบุหรี่ และจำกัดอาหารไขมัน ป้องกันโรคความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โดยกินอาหารมีประโยชน์ 5 หมู่ ทุกวัน ในปริมาณพอควรที่ไม่ทำให้เกิดโรคอ้วน จำกัดอาหารไขมัน และอาหารแป้งและน้ำตาล
  • ออกกำลังกายสม่ำเสมอตามควรกับสุขภาพทุกวัน ในคนปกติ ประมาณ 30 นาทีต่อวัน
  • ตรวจสุขภาพประจำปี เพื่อตรวจ ความดันโลหิต โรคเบาหวาน โรคไขมันในเลือด และโรคหัวใจ เพื่อให้การรักษา ควบคุมโรคแต่เนิ่น ๆ


สมุนไพรที่มีสรรพคุณรักษาอัมพฤกษ์ อัมพาต

1. สมุนไพรคำฝอย

- ช่วยบำรุงประสาท บำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต ทำเป็นยาระงับประสาท บำรุงคนเป็นอัมพาต แก้ไข้เด็ก แก้ดีซ่าน แก้ไขข้ออักเสบ แก้หวัด รักษาโรคฮิสทีเรีย อาการบวม ลดไข้หลังคลอด ระงับอาการปวดรอบเดือนมาไม่เป็นปกติ 

 

2. สมุนไพรดีปลี

- แก้พิษอัมพฤกษ์ อัมพาต พิษปัตคาด แก้ตัวร้อน แก้พิษคุดทะราด แก้พิษงู รักษาริดสีดวง ขับเสมหะ แก้ปวดฟัน แก้เสมหะพิการ แก้มุตฆาต แก้ท้องร่วง ขับลมในลำไส้ ปวดท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ จุกเสียด อาการคลื่นไส้อาเจียน รักษาอาการไอ แก้อาการปวดเมื่อย แก้เส้นเอ็น แก้ปวดข้อ ใช้เป็นเครื่องเทศ 

 

3. สมุนไพรปลาไหลเผือก

- ใช้รักษาอัมพฤกระยะเริ่มแรก มะเร็งระยะเริ่มแรก รักษางูสวัด ปวดไมเกรน โรคตับ โรคปอด โรคเลือด รักษาภูมิแพ้ หอบหืด น้ำเหลืองไม่ดี

 

 

 

 


ขอบคุณ

หมอแอน

(แพทย์แผนไทย ธิติมา อุ้ยคำ บว., บภ.)

 

 

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป