ภาวะพร่องออกซิเจน

17 ก.ค. 2558 10:54 น. | เปิดอ่าน 30,221 | ความคิดเห็น 0

 

- ภาวะพร่องออกซิเจน หมายถึง ภาวะที่ร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย เป็นสาเหตุให้การทำงานของร่างกายและสมองบกพร่อง


ชนิดของภาวะพร่องออกซิเจน

- ชนิดของภาวะพร่องออกซิเจน แบ่งตามสาเหตุได้เป็น 4 ชนิด คือ

1. ภาวะพร่องออกซิเจนซึ่งร่างกายได้รับออกซิเจนน้อย (Hypoxic Hypoxia) เป็นภาวะพร่องออกซิเจนที่พบได้บ่อยที่สุด เกิดขึ้นเนื่องจาก

1.1 ความกดดันของออกซิเจนในถุงลมปอดลดลง มักเกิดขึ้นจากการขึ้นไปอยู่ในที่สูงซึ่งความกดบรรยากาศลดลง ทำให้ความกดดันย่อยของออกซิเจนลดลงด้วย จึงอาจเรียก ภาวะพร่องออกซิเจนแบบนี้ว่า ภาวะพร่องออกซิเจนจากระยะสูง (Altitude Hypoxia) นอกจากนี้แล้ว อาจเกิดจากการกลั้นหายใจ โรคหอบหืด อากาศที่หายใจมีก๊าซอื่นปะปน เป็นต้น

1.2 พื้นที่ซึ่งใช้ในการแลกเปลี่ยนก๊าซระหว่างปอดกับกระแสโลหิตลดลง เช่น ปอดบวม ปอดแฟบ มีลมในช่องปอด จมน้ำ เป็นต้น

1.3  ออกซิเจนไม่สามารถซึมผ่านจากถุงลมปอดไปสู่กระแสโลหิตได้สะดวก เช่น ปอดบวม จมน้ำ โรคเยื่อไฮยาลีน เป็นต้น

 

2. ภาวะพร่องออกซิเจนซึ่งมีสาเหตุจากเลือด (Hypemic Hypoxia) เป็นภาวะพร่องออกซิเจนที่เกิดจากความบกพร่องในการนำพาออกซิเจนไปสู่เซลล์ต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น จำนวนเม็ดเลือดแดงในกระแสโลหิตลดลงจากโรคโลหิตจางหรือการเสียเลือดภาวะผิดปกติของสาร เฮโมโกลบิน (Hemoglobin)ทำให้เม็ดเลือดแดงไม่สามารถจับออกซิเจนได้ตามปกติตลอดจนการที่ร่างกายได้รับยาหรือสารพิษบางอย่าง ที่ทำให้สารเฮโมโกลบินหรือเม็ดเลือดแดงเกิดความบกพร่องในการจับออกซิเจน เช่น ยากลุ่มซัลฟานิลาไมด์ (Sulfanilamides) สารไซยาไนด์ (Cyanide) หรือ ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (Carbon Monoxide) เป็นต้น

 

3. ภาวะพร่องออกซิเจนซึ่งมีสาเหตุจากการคั่งของกระแสโลหิต (Stagnant Hypoxia) เป็นภาวะพร่องออกซิเจน ที่เกิดขึ้นจาก ความบกพร่องในการไหลเวียนของกระแสโลหิต เช่น การลดลงของปริมาณแรงดันเลือดจากหัวใจ เนื่องจากโรคหัวใจล้มเหลว หรือภาวะเลือดคั่งอยู่ที่ร่างกายส่วนล่างเนื่องจากแรง G เป็นต้น

 

4. ภาวะพร่องออกซิเจนซึ่งมีสาเหตุจากภาวะเป็นพิษของเซลล์ (Histotoxic Hypoxia) เป็นภาวะพร่องออกซิเจน ซึ่งเกิดขึ้นจากการที่เซลล์ต่างๆ ของร่างกายไม่สามารถนำ เอาออกซิเจนไปใช้ได้เนื่องจากได้รับสารพิษ เช่น แอลกอฮอล์ ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ สารไซยาไนด์ เป็นต้น

 

 

อาการของภาวะพร่องออกซิเจน

ภาวะพร่องออกซิเจนนับว่าเป็นอันตรายอย่างยิ่ง เนื่องจากมักจะเกิดอาการขึ้นในลักษณะค่อยเป็นค่อยไปโดยไม่รู้สึกตัว (Insidious onset) จนหมดสติไปในที่สุด โดยทั่วไปแล้วมีอาการและอาการแสดง ดังนี้

  • อาการ (Subjective symptoms) เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นโดยตนเองรู้สึกได้ เช่น มึนงง วิงเวียน ปวดศีรษะ คลื่นไส้ ร้อน ๆ หนาว ๆ วูบวาบตามตัว มือเท้าชา ตาพร่ามัว ลานสายตาแคบลงเคลิ้มฝันเป็นสุข (euphoria) ไม่รู้สึกวิตกกังวลใด ๆ เป็นต้น อาการเหล่านี้จะเกิดขึ้นกับแต่ละคนและแต่ละวันอาจจะแตกต่างกันไป ซึ่งตัวเองอาจสังเกตและจดจำไว้เป็นสัญญาณเตือน ให้ทราบว่ากำลังเกิดภาวะพร่องออกซิเจนขึ้นแล้ว
  • อาการแสดง (Objective signs) เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นโดยผู้อื่นสามารถสังเกตเห็นหรือตรวจพบได้ เช่น หายใจเร็วและลึกขึ้น (air hunger) เขียวคล้ำ (cyanosis) สับสน (confusion) การทำงานของกล้ามเนื้อไม่ประสานกัน (muscle incoordination) หรือหมดสติในที่สุด

การบำบัดด้วยออกซิเจน

เนื่องจากออกซิเจนมีความจำเป็นต่อร่างกายอย่างมาก เซลล์ต่าง ๆ ทั่วทั้งร่างกายต้องการออกซิเจนเพื่อใช้ในการเผาผลาญสารอาหารให้เกิดพลังงานภายในเซลล์ หากอยู่ในภาวะที่ขาดออกซิเจนนอกจากเซลล์แต่ละเซลล์จะทำงานผิดปกติแล้ว แต่ละระบบของร่างกายก็จะทำงานผิดปกติไปด้วย

 

การตอบสนองของร่างกายต่อภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำ เป็นผลให้เกิดอาการ อาการแสดง และความผิดปกติต่าง ๆ เกิดขึ้น ในสภาวะเฉียบพลัน เราจะรู้สึกขาดอากาศ หายใจเร็วหอบ ดิ้นรนทุรนทุรายเพื่อหายใจให้ได้อากาศที่เพียงพอ หัวใจเต้นเร็ว ความดันสูงขึ้น กระวนกระวาย มีอาการทางจิตประสาท คลุ้มคลั่ง จนในที่สุดความรู้ตัวจะลดลง หัวใจเต้นช้าลง ๆ ความดันตก และเสียชีวิตในที่สุด

 

หากการขาดออกซิเจนเป็นในลักษณะที่เรื้อรังค่อยเป็นค่อยไปแต่ไม่ถึงขั้นทำให้เสียชีวิต เช่น จากโรคปอดเรื้อรังหรือโรคหัวใจและหลอดเลือดบางประการก็จะส่งผลให้เกิดภาวะอื่น ๆ ที่แตกต่างไปจากที่เกิดในภาวะเฉียบพลัน ได้แก่ โรคแรงดันเลือดปอดสูง หัวใจซีกขวาล้มเหลว ภาวะเลือดข้นผิดปกติ เหนื่อยง่ายกว่าปกติ การทำงานของสมองผิดปกติ และความยืนยาวของชีวิตสั้นลง 

 

ฉะนั้น การให้การบำบัดออกซิเจนจึงจำเป็นทั้งสำหรับผู้ป่วยที่ขาดแบบเฉียบพลันและแบบเรื้อรัง ในกรณีหลังผู้ป่วยอาจไม่มีอาการหอบเหนื่อย หรือรู้สึกขาดอากาศเลยก็ได้แต่หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่มีการบำบัดด้วยออกซิเจนอย่างเหมาะสมก็สามารถทำให้เกิดโรคหรือภาวะต่าง ๆ ตามมาได้หลายภาวะดังได้กล่าวข้างต้น

 

 

 

 


ขอบคุณ

หมอแอน

(แพทย์แผนไทย ธิติมา  อุ้ยคำ บว., บภ.)

ข้อความหรือรูปภาพที่ปรากฏอยู่นี้ เกิดจากการแสดงความคิดเห็นและถูกส่งขึ้นกระดานข่าวโดยอัตโนมัติจากบุคคลทั่วไป ซึ่ง STARCLIPNEWS.com มิได้มีส่วนร่วมรู้เห็น ตรวจสอบ หรือพิสูจน์ข้อเท็จจริงใดๆ ทั้งสิ้น หากท่านพบเห็นข้อความ หรือรูปภาพในกระทู้ที่ไม่เหมาะสม กรุณาแจ้งทีมงานเพื่อทราบในการดำเนินการต่อไป